مقایسه خدمات لجستیک سنتی و Door to Door از چین
انتخاب روش حملونقل و خدمات لجستیکی مناسب میتواند تفاوت در روند کار ایجاد کند. دو گزینه کلی که برای واردکننده مطرح است عبارتند از: استفاده از روشهای سنتی لجستیکی که معمولاً شامل بخشهای مجزا مثل حمل تا بندر، فریت دریایی، ترخیص گمرکی، حمل داخلی مقصد و غیره است و استفاده از سرویسهای Door to Door که کل زنجیره از مبدا تا مقصد تحت پوشش یک ارائهدهنده یا زنجیره هماهنگ است.
در این مقاله به مقایسه دقیق بین لجستیک سنتی و خدمات Door to Door پرداخته میشود، مزایا و معایب هر روش بررسی میشود، تفاوت روشهای حمل توضیح داده میشود، و در آخر راهنمایی ارائه میشود تا بتوان بهترین روش لجستیک را برای شرایط خاص انتخاب کرد.
تعریف لجستیک سنتی
در نظام حملونقل بینالمللی، لجستیک سنتی به مجموعهای از فرآیندها اشاره دارد که در آن، هر بخش از مسیر حمل توسط یک شرکت مستقل انجام میشود و هیچ هماهنگی متمرکزی در میان آنها وجود ندارد. در این شیوه، زنجیره انتقال کالا از مبدأ تا مقصد به چند مرحله مجزا تقسیم میشود؛ از حمل اولیه تا بندر یا فرودگاه مبدأ و تا ترخیص در کشور مقصد و ارسال نهایی به انبار یا مشتری. هر مرحله از این فرآیند، معمولاً توسط پیمانکار یا شرکت متفاوتی انجام میشود.
در چنین ساختاری، واردکننده یا صادرکننده مسئول اصلی هماهنگی میان این شرکتها است و باید اطمینان حاصل کند که زمانبندی، اسناد، و مراحل گمرکی بهدرستی انجام شوند. برای مثال، شرکت حمل داخلی در چین کالا را از کارخانه تا بندر منتقل میکند، شرکت دیگری وظیفه حمل دریایی یا هوایی بین کشورها را بر عهده دارد، و عامل گمرکی جداگانهای ترخیص را در کشور مقصد انجام میدهد. در نهایت، ممکن است شرکت سومی کالا را از بندر مقصد به انبار یا محل نهایی تحویل دهد. این جدایی مراحل، باعث افزایش پیچیدگی در مدیریت، ارتباطات، و زمانبندی میشود.
در مقایسه خدمات حمل، مدل لجستیک سنتی معمولاً نیازمند هماهنگی زیاد و پیگیری مداوم است. واردکننده باید اطلاعات حمل، زمان حرکت، وضعیت گمرک، و هزینههای هر بخش را بهصورت جداگانه کنترل کند. این موضوع در کنار اینکه زمان بیشتری میخواهد، احتمال بروز خطا یا تأخیر را نیز افزایش میدهد. بهویژه در مسیرهای پررفتوآمد مانند حمل از چین، که چندین واسطه درگیر هستند، کم ترین ناهماهنگی میتواند باعث توقف در روند حمل یا افزایش هزینهها شود.
از منظر تاریخی، لجستیک سنتی پیش از شکلگیری ساختارهای به روز حملونقل جهانی و خدمات Door to Door رایجترین شیوه جابهجایی کالا بود. در آن زمان، شرکتهای حملونقل اغلب بهصورت منطقهای فعالیت میکردند و پوشش سراسری وجود نداشت.
هزینهها در هر مرحله جداگانه محاسبه میشد و مسئولیتها نیز میان اپراتورهای مختلف تقسیم میشد. این مدل هنوز هم در بسیاری از مسیرهای بینالمللی، مخصوصا برای کالاهای خاص یا پروژههای بزرگ، مورد استفاده قرار میگیرد، اما در مقایسه با خدمات Door to Door، کارایی و سرعت کمتری دارد. ویژگیهای اصلی لجستیک سنتی را میتوان چنین خلاصه کرد:
- تقسیم فرآیند حمل به مراحل تخصصی و مجزا، مانند حمل داخلی، فریت بینالمللی، ترخیص، و توزیع.
- وابستگی به چند شرکت یا عامل مختلف که هرکدام تنها بخشی از مسئولیت کل را برعهده دارند.
- افزایش ریسک بهدلیل انتقال مکرر کالا بین اپراتورها و احتمال خطا در اسناد یا تأخیر زمانی.
- دشواری در پیگیری دقیق موقعیت کالا بهدلیل نبود سیستم یکپارچه ردیابی.
- احتمال وجود هزینههای پنهان، از جمله هزینههای انبار موقت، تأخیر، یا انتقال بین شرکتها.
در مقایسه با خدمات Door to Door، میتوان گفت که لجستیک سنتی نیازمند دانش و تجربه بیشتری از سوی واردکننده است و معمولاً برای شرکتهایی مناسب است که خودشان شبکه حمل و تیم لجستیکی قدرتمندی دارند. با این حال، برای افرادی که قصد انتخاب بهترین روش لجستیک را دارند، باید به این نکته توجه شود که لجستیک سنتی هرچند گاهی هزینه اولیه کمتری دارد، اما به دلیل تعدد واسطهها ممکن است در مجموع پرهزینهتر و زمانبرتر تمام شود.
در مسیرهای وارداتی از چین، بسیاری از شرکتهای محلی هنوز بهصورت سنتی فعالیت میکنند و تمرکز آنها بر بخش خاصی از حملونقل است؛ مثلاً فقط حمل داخلی یا فقط ترخیص در مقصد. این موضوع باعث میشود زنجیره تأمین بهصورت کامل و هماهنگ پیش نرود. در مقابل، خدمات Door to Door با یکپارچهسازی تمام مراحل، فرآیند را سادهتر کردهاند. به همین دلیل، در مقایسه خدمات حمل، بسیاری از واردکنندگان ترجیح میدهند برای کالاهایی با ارزش متوسط یا بالا، از سرویسهای Door to Door استفاده کنند تا ریسک و پیچیدگی مدیریت لجستیک سنتی را کاهش دهند.
در مجموع، لجستیک سنتی هنوز در بسیاری از مسیرها نقش دارد، اما با گسترش تجارت جهانی، دیجیتالی شدن فرآیندها و افزایش نیاز به تحویل سریع و قابلردیابی، اهمیت آن در برابر خدمات Door to Door در حال کاهش است. تصمیمگیری میان این دو روش به شناخت تفاوت روشهای حمل، نوع کالا، مقصد نهایی، و توان مدیریتی واردکننده بستگی دارد.
تعریف خدمات Door to Door
پیش از پرداختن به جزئیات خدمات Door to Door، لازم است درک درستی از ساختار این مدل حملونقل داشته باشیم. این شیوه، یکی از گزینهها در مقایسه خدمات حمل بین چین و سایر کشورها است و تفاوتهایی با لجستیک سنتی دارد. آشنایی با اجزای آن به آشنایی بهتر تفاوت روشهای حمل و انتخاب بهترین شیوه لجستیک کمک میکند.
- تعریف کلی خدمات Door to Door:
در این نوع حملونقل، یک شرکت واحد تمام مسیر را از مبدا (مثلاً کارخانه در چین) تا مقصد (انبار یا آدرس خریدار) انجام میدهد. برخلاف لجستیک سنتی، نیازی به هماهنگی با چند شرکت مختلف نیست. - مراحل اصلی خدمات Door to Door:
شامل جمعآوری کالا، بستهبندی، حمل داخلی، ترخیص در مبدا، حمل بینالمللی، ترخیص وارداتی، و تحویل نهایی است. این هماهنگی کامل باعث آسانی و صرفهجویی در زمان میشود. - تفاوت روشهای حمل در این مدل:
در خدمات Door to Door تمام مراحل توسط یک شرکت انجام میشود، در حالی که در لجستیک سنتی چند شرکت درگیر هستند. این موضوع یکی از مهمترین تفاوت روشهای حمل است که هزینه و زمان را به شکل مستقیم تحتتأثیر قرار میدهد. - مقایسه خدمات حمل با مدل سنتی:
در مقایسه خدمات حمل، روش Door to Door گزینهای سریعتر و مناسب برای بازرگانانی است که نمیخواهند درگیر جزئیات فنی و گمرکی شوند. در مقابل، لجستیک سنتی بیشتر برای کسانی مناسب است که تمایل به کنترل کامل مراحل دارند. - نوع قرارداد رایج در Door to Door:
قرارداد DDP یعنی تحویل با پرداخت عوارض، نمونهای از خدمات Door to Door است که در آن فروشنده مسئول همه هزینهها تا لحظه تحویل کالا میباشد. - مزیت خدمات Door to Door:
تمرکز بر پیوسته بودن، کاهش زمان، و حذف واسطهها است؛ ویژگیای که آن را از لجستیک سنتی متفاوت میکند و جایگاه آن را در مقایسه خدمات حمل تثبیت میکند.
تفاوت روشهای حمل در لجستیک بینالمللی
درک درست از تفاوت روشهای حمل از عناصر اصلی در تصمیمگیری میان لجستیک سنتی و خدمات Door to Door است. هر روش حملونقل ویژگیهای خاص خود را دارد و در شرایط متفاوتی مورد استفاده قرار میگیرد. در مقایسه خدمات حمل، انتخاب نوع مسیر، وسیله حمل و میزان کنترل بر فرآیند تأثیر مستقیمی بر زمان، هزینه و امنیت کالا دارد. به همین دلیل، شناخت جزئیات هر روش میتواند به بازرگانان کمک کند تا تصمیمی متناسب با نوع کالا، بودجه و فوریت تحویل بگیرند. در ادامه، انواع اصلی روشهای حمل بینالمللی را به تفکیک بررسی میکنیم.
1. حمل دریایی (Sea Freight)
حمل دریایی شیوهای در لجستیک سنتی و خدمات Door to Door برای جابهجایی کالاهای سنگین و حجیم است. این روش در مقایسه خدمات حمل از نظر هزینه اقتصادیتر بوده، اما زمان تحویل طولانیتری دارد.
- FCL (Full Container Load): زمانی استفاده میشود که حجم کالای یک واردکننده به اندازه یک کانتینر کامل باشد. این گزینه در مدل لجستیک سنتی برای شرکتهایی مناسب است که سفارشهای عمده دارند.
- LCL (Less than Container Load): زمانی کاربرد دارد که حجم کالا کمتر از ظرفیت یک کانتینر است و چند محموله از مشتریان مختلف در یک کانتینر بارگیری میشوند. در خدمات Door to Door، این مدل بهصورت کاملاً هماهنگ انجام میشود و واردکننده نیازی به مدیریت چند واسطه ندارد.
- مزایا: هزینه پایینتر در مقایسه با سایر روشها، امکان حمل حجم بالا و قابلیت برنامهریزی مسیرهای مختلف.
- معایب: سرعت پایین، احتمال تأخیر در بندر، و نیاز به اسناد متعدد در مدل لجستیک سنتی.
- حمل هوایی (Air Freight)
در مقایسه خدمات حمل، روش هوایی سریعترین اما گرانترین گزینه است. این روش بیشتر برای کالاهای سبک، ارزشمند یا دارای تاریخ انقضای کوتاه استفاده میشود.
- کاربرد: در خدمات Door to Door، تمام فرآیند شامل تحویل در مبدا، بستهبندی، حمل هوایی، ترخیص در مقصد و تحویل نهایی توسط یک شرکت انجام میشود. این ویژگی موجب حذف بسیاری از سختیهای موجود در لجستیک سنتی میگردد.
- مزایا: سرعت بالا یعنی تحویل در چند روز بهجای چند هفته، امنیت بیشتر برای کالاهای حساس، و قابلیت رهگیری لحظهای.
- معایب: هزینه زیاد، محدودیت در حمل کالاهای حجیم یا خطرناک، و ظرفیت محدود پروازها.
- تفاوت روشهای حمل: حمل هوایی در مقایسه با دریایی مناسبتر برای کالاهایی است که زمان تحویل در آنها اهمیت دارد.
- حمل ریلی (Rail Freight)
در سالهای اخیر، مسیرهای ریلی میان چین و اروپا، بهویژه مسیر «راه ابریشم جدید»، رشد چشمگیری داشتهاند. این شیوه از نظر هزینه و زمان، تعادلی میان حمل دریایی و هوایی ایجاد کرده است.
- ویژگیها: حمل ریلی در خدمات Door to Door اغلب با حمل زمینی یا دریایی ترکیب میشود تا تحویل از کارخانه تا انبار مقصد بدون وقفه انجام گیرد.
- مزایا: زمان حمل کوتاهتر از روش دریایی، هزینه کمتر از حمل هوایی، و ثبات زمانی بالا.
- معایب: محدودیت مسیرهای قابلدسترسی، محدودیت برای کالاهای خاص، و هزینههای ترانزیت مرزی.
- مقایسه خدمات حمل: در لجستیک سنتی معمولاً هماهنگی بین چند شرکت ریلی و گمرکی لازم است، در حالیکه در خدمات Door to Door همه مراحل توسط یک اپراتور انجام میشود.
- حمل ترکیبی (Multimodal Transport)
حمل ترکیبی زمانی به کار میرود که کالا برای رسیدن به مقصد نیاز به ترکیب دو یا چند مسیر مختلف داشته باشد؛ برای مثال ترکیب حمل دریایی با زمینی یا هوایی.
- کاربرد: در خدمات Door to Door این روش بسیار رایج است، زیرا شرکت حمل میتواند بهترین ترکیب را بر اساس زمان، هزینه و نوع کالا انتخاب کند. در مقابل، در لجستیک سنتی هر مسیر توسط اپراتور جداگانهای انجام میشود که هماهنگی آن دشوارتر است.
- مزایا: استفاده همزمان از مزایای چند روش، کاهش زمان توقف، و امکان برنامهریزی دقیقتر.
- معایب: نیاز به هماهنگی دقیق میان شیوههای مختلف حمل، که در مدل لجستیک سنتی گاهی منجر به تأخیر یا افزایش هزینه میشود.
- تفاوت روشهای حمل: در مقایسه خدمات حمل، مدل ترکیبی در سیستم Door to Door کارآمدتر است زیرا تمام مسیرها تحت نظارت یک مجموعه واحد انجام میگیرند.
مقایسه جامع لجستیک سنتی و خدمات Door to Door
در لجستیک سطح بینالمللی، انتخاب روش مناسب برای حمل کالا تأثیر مستقیمی بر سرعت، هزینه، امنیت و میزان دخالت واردکننده دارد. هرکدام از این مدلها ویژگیها و پیچیدگیهای خاص خود را دارند. در ادامه، تفاوتهای کلیدی میان این دو روش را بررسی میکنیم تا بتوان تصمیم آگاهانهتری در حمل کالا از چین یا سایر کشورها گرفت.
- سطح مسئولیت و مدیریت فرآیند
در لجستیک سنتی، فرآیند حملونقل بینالمللی به چند مرحله جدا تقسیم میشود مانند حمل تا بندر، حمل دریایی یا هوایی، ترخیص گمرکی و حمل داخلی در مقصد. هر مرحله توسط شرکت یا پیمانکار متفاوتی انجام میشود. در نتیجه، واردکننده باید بین این بخشها هماهنگی ایجاد کند و برای هر قسمت قرارداد و پرداخت جداگانه داشته باشد. این روش نیازمند تجربه بالا در مدیریت زنجیره تأمین و شناخت کامل از قوانین و مدارک بینالمللی است.
در مقابل، در خدمات Door to Door، تمامی مراحل توسط یک شرکت یا شبکه هماهنگ انجام میشود؛ از دریافت کالا در مبدا تا تحویل نهایی در مقصد. این روش به واردکننده کمک میکند تا بدون درگیری مستقیم در فرآیند، کالا را بهصورت منسجم و برنامهریزیشده دریافت کند.
- مدت زمان تحویل و سرعت فرآیند
در لجستیک سنتی، چون اپراتورهای مختلف درگیر هستند، هرگونه تأخیر در یکی از مراحل میتواند کل فرآیند را به تعویق بیندازد. برای مثال، اگر کالا در گمرک معطل شود یا ارتباط بین شرکت حمل و ترخیصکار هماهنگ نباشد، چندین روز یا هفته به زمان کل اضافه میشود.
اما در خدمات Door to Door، یک شرکت تمام مراحل را تحت نظارت دارد و بهصورت متمرکز هماهنگیها را انجام میدهد. به همین دلیل، زمانهای بیکاری بین مراحل حذف میشود. در مسیرهایی مانند حمل کالا از چین به ایران یا اروپا، این مدل معمولاً زمان تحویل کوتاهتری دارد و برای کالاهایی که نیاز به تحویل سریع دارند، گزینهای مناسبتر است.
- ساختار هزینه و پرداختها
در سیستم لجستیک سنتی، هزینهها معمولاً بهصورت جداگانه برای هر بخش اعلام میشوند — هزینه حمل دریایی، ترخیص گمرکی، بیمه، انبارداری و غیره. در ظاهر ممکن است برخی مراحل ارزانتر باشند، اما هزینههای پنهان مثل تأخیر، دوبارهکاری، انبار موقت یا مشکلات اسنادی میتوانند مجموع هزینه نهایی را افزایش دهند.
در مقابل، خدمات Door to Door با ارائهی یک قیمت کلی (All-in) فرآیند مالی را سادهتر میکنند. واردکننده از ابتدا میداند که کل هزینه حملونقل از مبدا تا مقصد چقدر است. اگرچه ممکن است مبلغ اولیه بالاتر به نظر برسد، اما در عمل بهدلیل حذف هزینههای جانبی، مقرونبهصرفهتر تمام میشود.
- امنیت و ریسک حمل کالا
در لجستیک سنتی، هر بار که کالا بین شرکتها جابهجا میشود مثلاً از حملکننده به ترخیصکار، احتمال بروز خطا، آسیب یا گمشدن افزایش مییابد. در بسیاری از موارد، مشخص نیست در کدام بخش خطا رخ داده و همین امر روند پیگیری خسارت را دشوار میکند.
در روش Door to Door، چون مسئولیت کل مسیر با یک شرکت است، احتمال آسیب یا گمشدن کالا بهمراتب کمتر است. شرکت لجستیکی وضعیت بار را در تمام مراحل زیر نظر دارد و در صورت بروز مشکل، پاسخگویی مشخص و مستقیم وجود دارد. این مدل برای کالاهای حساس یا تجهیزات الکترونیکی گزینهای مطمئنتر محسوب میشود.
- قابلیت پیگیری (Tracking)
یکی از تفاوتهای مهم در لجستیک بینالمللی، میزان دسترسی واردکننده به اطلاعات مسیر است. در روش سنتی، هر بخش از مسیر ممکن است توسط سیستم متفاوتی کنترل شود و گاهی لازم است برای پیگیری وضعیت کالا با چند شرکت تماس گرفته شود.
اما در خدمات Door to Door، معمولاً سیستمهای ردیابی آنلاین و متمرکز وجود دارد که واردکننده میتواند از طریق آن در هر لحظه موقعیت دقیق محموله را مشاهده کند. این آگاهی رسانی باعث آرامش خاطر بیشتر و کنترل بهتر بر زمان تحویل میشود.
- سهولت و تجربه مشتری
در روش سنتی، واردکننده باید با چند اپراتور در ارتباط باشد، مدارک مختلف را امضا کند، برای ترخیص و حمل داخلی برنامهریزی جداگانه انجام دهد و در صورت بروز خطا، پیگیریهای متعددی داشته باشد. این فرایند گاهی وقتگیر و پرتنش است.
نکات مؤثر در انتخاب روش مناسب
برای اینکه بتوانید تصمیم درستی بگیرید، باید فاکتورهای زیر را در نظر بگیرید:
حجم، وزن و ارزش کالا
- کالاهای سنگین یا حجیم: حمل دریایی یا ترکیبی ممکن است منطقیتر باشد
- کالاهای سبک یا ارزشمند: ممکن است حمل هوایی یا سرویس Door to Door هوایی بهتر باشد
- کالاهایی با حساسیت بالا (سرمایی، آسیبپذیر): سرویس یکپارچه Door to Door توصیه میشود
زمان مورد انتظار
اگر زمان تحویل برای شما اهمیت دارد (مثلاً محموله فصلی، کالاهای کمبود) باید از روشهای سریعتر استفاده کنید (هوایی، راهآهن سریع یا Door to Door با اولویت). اگر زمان زیاد مد نظر نیست، گزینههای اقتصادیتر مانند حمل دریایی سنتی مناسب است.
محل مبدا و مقصد
اگر مبدا یا مقصد در نقاط دورافتاده باشد که شبکه حمل یا دسترسی ضعیف است، ممکن است خدمات Door to Door با مشکل مواجه شوند یا هزینههای زیاد بخورد. همچنین مسیرهای ریلی ممکن است محدود باشند.
امکانات مالی و نقدینگی
در روش Door to Door معمولاً باید هزینه کامل خدمات از ابتدا پرداخت شود. در روش سنتی میتوانید هزینهها را به قطعات بخشبندی کنید و نقدینگی را مدیریتتر کنید.
تجربه و توان لجستیکی شرکت یا واسطه
اگر شما یا شرکتتان تجربه محدود در امور گمرکی و حمل بینالمللی دارید، سرویس Door to Door میتواند ریسک شکست را کاهش دهد. اما اگر توان داخلی قوی دارید، ممکن است بتوانید با روش سنتی هزینه را کاهش دهید.
نتیجهگیری
در مجموع، مقایسه خدمات لجستیک سنتی و سرویسهای Door to Door نشان میدهد که هیچ روش مطلقاً برتر برای همه حالتها وجود ندارد؛ بلکه انتخاب بر اساس شرایط کالا، مسیر، زمان، تجربه و منابع بهینه خواهد بود.
اگر شما یک واردکننده هستید که زمان و سهولت برایتان اهمیت دارد و نمیخواهید وارد جزئیات حمل و انتقال میان اپراتورها شوید، گزینه Door to Door از چین تا درب مقصد یک انتخاب منطقی است. با این حال، اگر حجم بالا دارید، منابع کافی برای مدیریت دارید، یا در مقصد شبکه محلی قدرتمندی دارید، ممکن است ترکیب روش سنتی یا ترکیبی اقتصادیتر باشد.
در نهایت، توصیه میشود پیش از تصمیمگیری جدی، چند استعلام قیمت بگیرید (روش سنتی و Door to Door)، شرایط و ریسکها را بسنجید، و با یک شرکت لجستیکی معتبر و با تجربه همکاری نمایید تا در مسیر تجارت بینالملل موفق باشید.
حتما بخوانید:
چگونه خدمات Door to Doorهزینه های لجستیک و واردات را کاهش میدهد
